Tema 8.- As Linguas Estranxeiras como fenómeno global.

Ola de novo!

O tema oito foi un dos meus favoritos, xa que aprendemos as principais metodoloxías de ensino-aprendizaxe de linguas estranxeiras, vendo as vantaxes e inconvenientes de cada una delas para aproveitalas para o noso futuro como docentes.

Nesta entrada faremos un breve repaso por cada un destes métodos:

1.    Gramática e Tradución (Método Prusiano): Naceu na Alemaña do século XIX e estivo en Europa ata o ano 1940. O seu principio metodolóxico é que a lingua escrita é mais ‘pura’ que a falada, polo que a oralidade non ten cabida no método. Tamén é coñecido como ‘método tradicional’, xa que é o que se usaba para a aprendizaxe de linguas clásicas coma o grego ou o latín. Nel úsanse de igual maneira a lingua orixe coma a lingua meta, xa que se basea principalmente en traducir e escribir textos en ambas linguas. A gramática apréndese a base de memorización de regras gramaticais e o vocabulario mediante listas bilingües.

2.    Directo e natural (Método Gouin): Naceu en Boston e supuxo unha revolución en comparación co método anterior. Este considera que o ensino da lingua estranxeira sexa o máis parecido posible á adquisición da lingua materna, polo que as clases se presentan nun contexto natural. O profesor ten unha interacción continua cos alumnos e a oralidade está enormemente presente apoiada pola mímica, debuxos e obxectos.

3.    Oral e situacional: comezou no Reino Unido no ano 1920, grazas a H.Palmer e A.S. Hornby, e estivo vxente tres décadas. Poderíamos decir que é unha continuación do método natural, xa que a aprendizaxe comeza ca oralidade. Nas clases que seguen este método, créanse distintas situacións para introducir vocabulario e construcións gramaticais novas dentro dun contexto e só se pasa a parte escrita cando a oralidade está dominada.

4.   Por tarefas: Método co que se pretende que o alumnado faga unha serie de proxectos ou tarefas co fin de chegar a un obxectivo final. O profesor é un guía que controla a clase para que o desenvolvemento da mesma sexa o adecuado, pero os verdadeiros protagonistas son os alumnos e alumnas. Deste xeito, a aprendizaxe e gradual e o alumno ten que comunicarse na lingua meta.

5.    Audiolingüe (Método Fries): Método que aparece a raíz do interese pola ensinanza de linguas estranxeiras nos EEUU. Establece as súas bases na experiencia dos programas do exercito para a ensinanza de idiomas e no enfoque oral ou estrutural creado por Fries. Neste método, as actividades que se realizan soen ser exercicios de memorización baseados en drills. Ademais, o profesor preséntalle un dialogo aos alumnos para que escoiten e despois traten de memorizalos e repetilo. Como podemos apreciar, o profesor ten un papel activo mentres que o alumno é pasivo e responde ante os estímulos do profesor.

6.  Comunicativo: método creado no Reino Unido na década de 1970, coma alternativa aos métodos gramaticais para darlle un enfoque máis real a prendizaxe de idiomas. Para isto, establecía unha serie de contextos previos na que os alumnos se tiñan que desenvolver. O que principalmente se fomenta é a liberdade de expresión por parte do alumnado.

7.    Resposta física total (Método Asher): Método que tivo unha grande acollida nos EEUU na decada dos 70. Considera que a memoria se activa co movemento so alumno, polo que unha ferramenta moi empregada e o xogo ‘Simon says’.

8.    Método do Silencio (Método Gattegno): é un dos métodos máis característicos xa que consiste en fomentar o uso da lingua por parte dos alumnos, que son os que teñen que producir a maior cantidade de enunciados posible sen que o docente fale. Este só se pode comunicar con eles a través de obxectos (normalmente regretas) ou movementos de mans indicando que facer ou dicir.

9.    Suxestopedia (Método Lozanov): O principal obxectivo deste método é a linguaxe cotiá e a eliminación de barreiras psicolóxicas para que non haxa impedimentos na aprendizaxe. Para isto, crease un entorno agradable e cómodo, con plantas e música de fondo, por exemplo, e fanse traducións e dramatizacións. No caso dos erros, o profesor non pode corrixilos no momento, xa que suporía unha barreira psicoloxica para a prendizaxe e romperia a harmonía do ambiente.

Para concluír, gustaríame engadir que, como futura docente, non opino que haxa un método mellor, senón que creo que deberíamos coller o mellor de cada un e adaptalo as nosas necesidades.

Tema 7.- O Ensino-Aprendizaxe de Linguas Estranxeiras en países da nosa contorna – A situación de España nos países da nosa contorna.

Boas lectores e lectoras,

Hoxe comentaremos o tema sete da materia As Linguas Estranxeiras no Contexto Español e Internacional, onde nos proporcionaron información sobre as institucións internacionais dedicadas a recompilación de datos sobre a ensinanza-aprendizaxe de linguas estranxeiras a nivel mundial, coma Eurydice, Eurostat ou o Informe Pisa. Despois, falamos dos sistemas educativos de países coma Finlandia, Xapón, Dinamarca ou Canadá, que están nos postos máis altos dos estudios, en comparación co español que sempre obtén pésimos resultados.

En canto a recollida de datos, destacamos as seguintes institucións:

Eurydice: unha rede que se encarga de analizar e ofrecer información sobre os sistemas e políticas educativas europeas. Está composta por 37 unidades nacionais con base nos 33 países participantes no programa de Aprendizaxe Permanente da Unión Europea. Eurydice está coordinada pola Axencia Executiva, que é a encargada de elaborar unha versión preliminar das publicacións e bases de datos, e ten a sede en Bruselas.

Informes Eurostat: organismo que se encarga de elaborar estudios estatísticos oficiais.

Eurobarómetro: enquisa aos cidadáns da Unión Europea sobre asuntos de interese xeral.

Informe PISA (Programme for International Student Assessment): programa a cargo da OCDE que consiste na realización de probas estandarizadas a estudantes de 15 anos para valorar o seu rendemento. Estes exames lévanse a cabo cada tres anos e céntranse na comprensión lectora, matemáticas e ciencias. Trala popularidade destas probas, cada ano vanse incrementando máis países, chegando a ter 72 en total no ano 2015.

Como comentamos en clase, unha das cousas que máis me sorprendeu dos estudos foi o feito de que España tivera unha posición tan baixa a pesar de que, xunto con Bélxica, somos o único país que introduce a ensinanza de linguas estranxeiras en Educación Infantil. Polo xeral, o resto de países comezan ca ensinanza do idioma estranxeiro aos 12 anos.

Analizando estes datos, tanto en España coma en Bélxica deberíamos ter un nivel bastante superior ao resto, tendo en conta que comezamos a estudalo bastantes anos antes ademais do mito de que os cativos aprenden mellor os idiomas xa que o seu cerebro é coma unha esponxa; crenza que queda totalmente refutada.

O que si queda demostrado é que o importante non é a cantidade de input, senón a calidade do mesmo.

Tamén me pareceu moi curiosa a diferenciación por comunidades en canto os resultados en España, onde puidemos que ver que no norte levamos ata dous cursos de vantaxe con respecto as comunidades máis ao sur.

Para contribuír cun alo de esperanza para o sistema educativo nacional, gustaríame mencionar un par de países con sistemas educativos totalmente opostos e cun éxito tremendo nas enquisas.

Por unha banda atopamos a Finlandia, un dos casos máis sorprendentes, xa que nos anos oitenta obtiña pésimos resultados pero ‘milagrosamente’ goza dos postos máis elevados na actualidade.

O milagre débese en parte grazas a que nos anos 90 cambiou o seu plan de inversión de fondos, polo que os fondos que invertía en defensa pasaron a ir para a educación. Esa inversión vese reflexada nos resultados académicos. O sistema educativo ofrécelles todas as facilidades ao alumnado, ensinanza gratuíta e de calidade, cuns docentes altamente cualificados e ben valorados.

Pola outra banda, atopamos o sistema educativo nipón. Xapón caracterízase por unha esixencia que cualificaría incluso de inhumana para os estudantes, onde o fracaso non está permitido e o traballo duro e esforzo son premiados. Esta idea de alta competitividade e esforzo non só se transmite na escola, senón que tamén se pon en práctica na vida cotiá, onde as persoas buscan a constante aprobación na vida laboral e profesional.

A modo de anécdota, pareceume moi curioso o feito de que o alumnado só teña dez días de vacacións tres veces ao ano e que os dediquen a facer deberes e traballos.

Gustaríame concluír agradecendo que se incluíse este tema, tanto na materia coma no Mestrado, xa que me parece un tema fundamental como futura docente.

Paréceme moi triste que non se faga nada por parte do Goberno para cambiar unha situación que leva anos estancada cos mesmos resultados, xa que eles son os que teñen que dar o primeiro paso para cambie a situación de España nos estudios, mellorando a calidade da educación.

No meu caso, que tiven a sorte de poder estudiar en dous países con sistemas educativos distintos (Suíza e España), síntome frustrada como estudante, vendo que aquí se repiten anos tras anos os mesmos patróns de aprendizaxe de idiomas e se abandonan destrezas fundamentais, como é a oralidade, mentres que alí é totalmente o contrario.

Deberíamos tomar exemplo dos sistemas educativos dos países veciños e facer unha comparación, para mellorar os nosos puntos fortes e implementar as melloras dos países que ano tras ano acadan as mellores posicións.